L‘Espace urbain en URSS 1917–1978, Centre Georges Pompidou, Centre de création industrielle, 14 juin – 18 septembre 1978

Projekt Cieślewicza L'Espace urbain en URSS 1917–1978 obejmuje pełną identyfikację wizualną wystawy: plakat, katalog, zaproszenie i aranżację. Głównym motywem ikonograficznym jest fotografia Aleksandra Rodczenki, której nowy sens został nadany poprzez wprowadzenie jej do kompozycji fotomontażu. Fotografia ta pochodzi z okładki czasopisma „Nowyj Lef” 1927 nr 6, wyraźnie osadzonej w stylistyce konstruktywistycznej. Opracowana została zgodnie z jego założeniami, posługując się minimalnymi środkami wyrazu w celu osiągnięcia maksymalnego efektu. Centralnie umieszczona fotografia przedstawia portret głowy robotnika z profilu, w czapce. Lekko uniesiona głowa, oprócz znaczenia dosłownego – lud radziecki jasno i odważnie patrzy w przyszłość – pełni również funkcję konstrukcyjną, wyznaczając wyraźną diagonalę kompozycji.
Cieślewicz cytuje nie tylko samą fotografię, ale całą okładkę „Lefu” – obowiązujące w niej rozwiązania typograficzne, kolorystykę i proporcje. Tytuł wystawy, znacznie dłuższy od oryginalnego tytułu pisma, został umiejętnie wkomponowany w układ graficzny plakatu, a szczegółowe informacje umieszczono na dodatkowym, czerwonym marginesie z prawej strony.
Artysta posługując się techniką fotomontażu, świadomie zmienia pierwotny sens kompozycji Rodczenki. W formę czapki robotnika – zajmującej centralną i dominującą część płaszczyzny plakatu – wpisuje czarno-białe fotografie nowoczesnych budowli. Kolaż zbudowany został z nakładających się na siebie form architektonicznych, które tworzą zwartą, graficzną strukturę podporządkowaną konturom czapki. Powstałe w ten sposób „urbanistyczne” nakrycie głowy bezpośrednio nawiązuje do tematu wystawy: Przestrzeń urbanistyczna ZSRR 1917–1978. Wykorzystane przez artystę budowle to cytaty z rzeczywistej przestrzeni sowieckiej – m.in. siedziba „Prawdy” oraz pałac kultury jako symbol władzy radzieckiej.
Sposób zestawiania elementów architektonicznych przywołuje skojarzenia z charakterystycznym dla lat 20. XX wieku sposobem przedstawiania nowoczesnego miasta. Przykładem może być chociażby fotomontaż Kazimierza Podsadeckiego z 1929 roku pt. Miasto – młyn życia, ukazujący wielką piramidę, zbudowaną z fotografii nowoczesnych wieżowców. Istnieją one w nieoczekiwanych zestawieniach – fotografie przedstawiają budynki z różnych punktów widzenia. Podobny wizerunek miasta odnajdziemy w filmie Fritza Langa Metropolis (1926) oraz w plakacie autorstwa Schulza-Neudmanna, który towarzyszył premierze filmowi. Warto także zwrócić uwagę na pracę Paula Citroëna Metropolis (1923), ukazującą kumulację struktur architektonicznych jako symbol nowoczesnego miasta. Również materiał promocyjny do filmu Berlin – Symfonia wielkiego miasta (1927) autorstwa Waltera Ruttmanna, oparty został na podobnej zasadzie kompozycyjnej. Wszystkie te prace bazują na kumulacji typowych elementów przestrzeni miejskiej: wieżowców, strzelistych wież, ostro wcinających się w przestrzeń nieba, podziemnych przejść, samolotów, zegarów, tuneli czy sylwetek ludzkich. Najistotniejszy pozostaje jednak sam zabieg formalny – zebranie i przekształcenie rzeczywistych wizerunków architektury w nową, fantastyczną strukturę.
Cieślewicz dokonał skutecznej syntezy tych fragmentów i w zaskakujący sposób połączył pozornie nieprzystające do siebie obrazy. W efekcie powstała spójna kompozycja fotomontażowa, która – w kontekście wystawy – pełniła funkcję znaku graficznego obecnego na plakacie, okładce katalogu oraz w aranżacji przestrzeni ekspozycyjnej.