Chirurgia estetyczna
Seria 28 fotomontaży datowanych na rok 1978 została wyodrębniona pod taką nazwą w katalogu wystawy indywidualnej „Roman Cieślewicz. Plakaty, fotomontaże”, zorganizowanej w Muzeum Narodowym w Poznaniu w 1981 r.
Głównym elementem spajającym tę serię jest sposób komponowania prac, różniący się od tego, który zastosowany został w serii „Zmiany klimatu” oraz w ilustracjach do książki Ann Radcliffe, ale bezpośrednio nawiązujący do 9 fotomontaży z wizerunkiem Mony Lisy, które powstały w 1969 r. (5 zatytułowanych Mona Lisa horizontale oraz 4 zatytułowane Mona Lisa verticale; wszystkie znajdują się w kolekcji Collection MAC VAL). To maksymalnie uproszczony autorski komentarz do jednego z najbardziej znanych wizerunków utrwalonych w dziele sztuki.
Stale rosnąca popularność obrazu i jego umasowienie poprzez umieszczanie na pamiątkach oferowanych w paryskim Luwrze, a także wykorzystywanie i przetwarzanie przez licznych artystów od początku XX w. nie mogły pozostawić Cieślewicza obojętnym. Grafik, który na co dzień był pochłonięty masowym wizerunkiem prasowym, dołączył do grupy „komentujących” Monę Lisę na własnych zasadach. Banalnie prosty formalnie zabieg, polegający na pocięciu wizerunku i połączeniu fragmentów w różnych pionowych lub poziomych układach, obnażał równie banalną powszechność obrazu multiplikowanego w setkach tysięcy egzemplarzy. Tracąc swą aurę tajemniczości i wyjątkowości, Mona Lisa uzyskuje status popularnej ikony, znanej, uwielbianej i coraz bardziej pożądanej.
W serii „Chirurgia estetyczna” Cieślewicz także ograniczył inwencję do minimum. Za pomocą prostego cięcia kadrował kompozycje przedstawiające najczęściej pojedyncze portrety, a następnie zestawiał je ze sobą, tworząc nowe osobowości, którym nadawał własne nazwy. Stworzone w ten sposób wizerunki kobiet i mężczyzn mają karykaturalny charakter, wzbudzają śmiech, a czasem przerażenie. Stanowią ciekawą galerię „dziwolągów”, która powstała z chęci zaingerowania w często idealizowane portrety osób kreujących współczesne pojęcie piękności.
Bibliografia:
Roman Cieślewicz. Plakaty, fotomontaże [katalog wystawy w Muzeum Narodowym w Poznaniu, czerwiec–sierpień 1981], red. Z. Schubert, Poznań 1981, s. 140–141.
A. Gastaut, Mona Lisa [w:] Roman Cieslewicz. La fabrique des images. Volume 1 [katalog wystawy w Musée des Arts Décoratifs, Paris, 3.05–23.09.2018], éd. A. Gastaut, Paris 2018, s. 112–113.