1 Maja

1956

Następny obiektNastępny obiekt

numer katalogowy: 0035
grupy prac: Plakaty 1949–1959
data: 1956
technika: offset barwny
wymiary: 59 × 86,5 cm
wydawca: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne (WAG) (Warszawa)
drukarnia: Zakłady Graficzne „Dom Słowa Polskiego” (Warszawa)
numer inwentarzowy: MNP Pl 11071
praca w zbiorach:
- Muzeum Narodowe w Poznaniu
- Muzeum Narodowe w Warszawie
- Muzeum Niepodległości w Warszawie
kategoria: plakat
tagi: polityka, święto

Młody grafik, po zakończeniu studiów w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, przyjechał do Warszawy w 1955 roku, która wówczas stanowiła najważniejsze centrum wydawnicze w kraju, skupiające wszystkich kluczowych wydawców plakatów i druków ulotnych. Uzyskanie zleceń na projekty plakatów było w tamtym czasie możliwe przede wszystkim dla osób mieszkających w stolicy, gdzie funkcjonowały takie instytucje jak Centrala Wynajmu Filmów (CWF) oraz Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne (WAG).
W 1956 roku WAG opublikowało kilka plakatów pierwszomajowych zaprojektowanych przez różnych grafików. Jednym z pierwszych przykładów, w których Roman Cieślewicz zastosował technikę fotomontażu, polegającą na połączeniu fotografii z innymi elementami graficznymi, był właśnie jeden z tych plakatów (powstały równolegle z afiszem filmowym Operacja konieczna). Choć wcześniej podobne rozwiązania wykorzystywał już Wojciech Zamecznik, to właśnie Cieślewicz osiągnął mistrzostwo w tej dziedzinie, którą rozwijał i kontynuował w kolejnych latach. Głównym inspiratorem jego zainteresowania techniką fotomontażu był Mieczysław Berman, którego warszawską pracownię odwiedzał, poznając tam prace rosyjskich mistrzów, m.in. Aleksandra Rodczenki.
Plakat wydany z okazji pierwszomajowego święta niesie ze sobą wyłącznie pozytywne konotacje, wynikające zarówno z jasnej i pogodnej kolorystyki, jak i przedstawienia uśmiechniętego dziecka. Miasto, symbolicznie ukazane za pomocą prostych, drewnianych klocków, staje się przestrzenią nieskrępowanej i entuzjastycznej kreacji dziecięcej. Centralnym punktem kompozycji jest budynek Pałacu Kultury i Nauki, oddany do użytku niecały rok wcześniej – w lipcu 1955 roku. Pałac, który według słów Józefa Cyrankiewicza wypowiedzianych podczas otwarcia „zaczął promieniować nad Warszawą”, został na plakacie ukazany w sposób niemal dosłowny. Postać chłopca, kierującego wzrokz ku fladze z napisem „1 maja”, skupia uwagę widza na drugim kluczowym elemencie kompozycji. Tym, co szczególnie wyróżnia plakat spośród innych przykładów propagandowej twórczości z tamtego okresu, jest lekkość formy i humorystyczny rys całości.

sygn. p.d.: R. cieślewicz 56.

autor fotografii: Stefan Arczyński

Lengyel Plákat…, Budapeszt 1956, poz.
Polsk Affisch…, Göteborg 1956, poz. 8
Puolalaisia julisteita, Helsinki 1957, poz. 7
Polsk Affisch…, Sztokholm 1957, poz. 8
Dziecko w sztuce…, Warszawa 1979, poz. 1
Affiches de Pologne…, La Louviere 1989, poz. i il. 78
Poolse Affiches…, Antwerpia 1990, poz. 153
International Graphiques…, Paryż 2016, poz. i il. barw. s. 54

Hryńczuk, Żendara, Katalog polskiego…, 1978, poz. 612, il.
Famulicki, Kurpik, L’Affiche…, Paryż 2005, poz. i il. barw. s. 27
Plakaty w zbiorach Muzeum Plakatu…, 2008, il. barw. s. 209

wróć do: